Mon11192018

Last update10:01:50 AM GMT

Font Size

Profile

Cpanel

Ο Αμβρακικός στη λίστα των «νεκρών» θαλασσίων ζωνών

  • PDF

ΣΕ ΕΞΕΛΙΞΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ambrakikosΟ Αμβρακικός κόλπος σύμφωνα με τους επιστήμονες εντάσσεται στην ταχύτατα αυξανόμενη λίστα των «νεκρών» θαλασσίων ζωνών του πλανήτη, σε σχέση με το κατώτερο αλμυρό στρώμα του, όπου η συγκέντρωση του οξυγόνου είναι περιορισμένη. Σε αυτό το οικοσύστημα την τελευταία εικοσαετία έχουν καταγραφεί μαζικοί θάνατοι ψαριών σε μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας στον Αμβρακικό κόλπο (1992, 1998, 2008) με αποκορύφωμα το θάνατο 800 – 1000 τόνων ψαριών το Φεβρουάριο του 2008.

Το μέγεθος του τελευταίου αυτού συμβάντος οδήγησε σε μια σειρά από πρωτοβουλίες που έφεραν στην επιφάνεια το περιβαλλοντικό πρόβλημα του Αμβρακικού κόλπου. Η οικολογική, οικονομική και πολιτισμική σημασία των οικοσυστημάτων του Αμβρακικού δικαιολογούν απόλυτα την ανάγκη κατανόησης της δομής και της δυναμικής των χαρακτηριστικών του και αυτό είναι ο στόχος του ερευνητικού προγράμματος για τον Αμβρακικό που βρίσκεται σε εξέλιξη όπου το συντονισμό έχει το Πανεπιστήμιο Πατρών και συμμετέχουν η μονάδα Θαλάσσιας Οικολογίας και το Εργαστήριο Θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας και οι δυο μέλη του δικτύου εργαστηρίων Oceanus.

Μελετούν τα χαρακτηριστικά και την κατανομή των ανοξικών υδάτινων μαζών και των επιπτώσεών τους στους ιχθυοπληθυσμούς και την αλιεία. Σημαντική στήριξη στις ομάδες προσφέρουν συνεργάτες από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο με ειδίκευση στη δορυφορική παρακολούθηση.

Το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) μελετά την αφθονία και την κατανομή των μικρών πελαγικών ψαριών (κυρίως σαρδέλα και γαύρος), με υδροακουστικές μεθόδους, σε σχέση με τις ανοξικές ζώνες. Το Τμήμα Αλιείας και Υδατοκαλλιεργειών του Τ.Ε.Ι. Δυτικής Ελλάδας μελετά τους ιχθυοπληθυσμούς των λιμνοθαλασσών του κόλπου σε σχέση με τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά. Το Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων του Τ.Ε.Ι. Ηπείρου μελετά τη συμβολή των απορροών των μεγάλων αποστραγγιστικών τάφρων και των ποταμών στην ποιότητα των νερών του κόλπου. Τέλος, ο Φορέας Διαχείρισης Υγροτόπων Αμβρακικού, υπεύθυνος για την προστασία και τη διαχείριση του Εθνικού Πάρκου συντονίζει και υποστηρίζει τις εργασίες πεδίου, επιδιώκει τη συμμετοχή παραγωγικών και διοικητικών φορέων και φροντίζει για τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.

«Αυτό που μετράμε αυτή την περίοδο είναι το οξυγόνο, αλλά δεν έχει τελειώσει η μελέτη που κάνουμε και γι' αυτό οι παρατηρήσεις που γίνονται είναι κάπως επισφαλείς. Μπορεί δηλαδή μετά από 15 ημέρες τα πράγματα να αλλάξουν. Θα πρέπει να προχωρήσουμε για να σταθεροποιήσουμε την όποια πληροφορία. Ήρθαμε τον Απρίλιο, ήρθαμε το καλοκαίρι και τώρα έχουμε προγραμματίσει να έρθουν δύο σκάφη και από το ΕΛΚΕΘΕ και από το Πανεπιστήμιο προς το τέλος του μηνός. Όταν η επιστημονική ομάδα καταλήξει ότι έχουμε κάτι διαφορετικό σε σχέση με το παρελθόν, τότε θα μπορούμε και να μιλήσουμε», ανέφερε ο Πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης Δρ. Κωνσταντίνος Κουτσικόπουλος.

Ο ιστότοπος του προγράμματος eeagrants.amvrakikos.upatras.gr/index.html απευθύνεται στο ευρύ κοινό, με στόχο την ενημέρωση για την εξέλιξη του έργου αλλά και την παροχή πληροφορίας και στοιχείων για κρίσιμα χαρακτηριστικά και φαινόμενα που καθορίζουν τη μορφή και τη λειτουργία του οικοσυστήματος του Αμβρακικού. Επιδίωξη είναι η πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση πολιτών και φορέων με στόχο τη βελτίωση της παρακολούθησης και διαχείρισης της μοναδικής αυτής περιοχής. Στην πρώτη σελίδα αναφέρει « «Δυστυχώς τις τελευταίες δεκαετίες καταγράφεται μια υποβάθμιση της ποιότητας των νερών του κόλπου. Ο κόλπος έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός φιορδ. H στήλη του νερού χαρακτηρίζεται από μία καλά στρωματοποιημένη δομή με ένα επιφανειακό και ένα κατώτερο στρώμα. Στην επιφάνεια υπάρχει ένα καλά οξυγονομένο υφάλμυρο νερό ενώ στο κατώτερο αλμυρό στρώμα η συγκέντρωση του οξυγόνου είναι περιορισμένη (υποξική – ανοξική ζώνη). Από τα διαθέσιμα στοιχεία φαίνεται ότι οι υποξικές - ανοξικές συνθήκες εμφανίστηκαν κατά τα τελευταία 20 με 30 χρόνια και προκαλούνται από την υπερβολική χρήση λιπασμάτων, την αύξηση της βιομηχανικής κτηνοτροφίας, την εντατική ιχθυοκαλλιέργεια και τα οικιακά απόβλητα. Τα δυο φράγματα στα κύρια ποτάμια και οι παρεμβάσεις στο δίαυλο επικοινωνίας με το Ιόνιο έπαιξαν επίσης σημαντικό ρόλο...

... Κάτω από τα 20 m βάθος η συγκέντρωση του οξυγόνου είναι τόσο χαμηλή που δύσκολα συντηρεί ζωντανούς οργανισμούς. Η διαφορά ανάμεσα στα επιφανειακά και τα βαθύτερα στρώματα είναι εμφανής και στις παράπλευρες εικόνες (Αύγουστος, μεσημέρι). Στην παραπάνω εικόνα φαίνεται ότι τους καλοκαιρινούς μήνες στο σύνολο σχεδόν του κόλπου και κάτω από τα 20 μέτρα βάθος η συγκέντρωση οξυγόνου είναι χαμηλότερη από το επίπεδο κορεσμού 20% που σηματοδοτεί την αρχή υποξίας και κοντά στον πυθμένα το οξυγόνο σχεδόν εξαφανίζεται. Σε αρκετές περιπτώσεις η άνοδος των νερών αυτών στην επιφάνεια προκαλεί μαζικούς θανάτους ψαριών. Οι υποξικές – ανοξικές αυτές μάζες νερού εκτιμάται ότι καλύπτουν πάνω από το 50% της επιφάνειας του κόλπου. Ο Αμβρακικός εντάσσεται πλέον στην ταχύτατα αυξανόμενη λίστα των "νεκρών" θαλασσίων ζωνών του πλανήτη».